Σερφάροντας και διαβάζοντας από δω και από κει στο αγαπημένο μας internet, ειδικά σε σελίδες πολιτικού προβληματισμού, πέφτω πάρα πολύ συχνά σε δύο έννοιες, τη “Νέα τάξη πραγμάτων” και την “αναθεώρηση της Ιστορίας”. Δεν θα σταθώ εδώ στη “Νέα τάξη πραγμάτων” καθώς έχουν γραφτεί πάρα πολλά κείμενα, που κατά τη γνώμη του γράφοντα δεν λένε απολύτως τίποτα.
Θα σταθώ όμως στην “αναθεώρηση της Ιστορίας”. Αυτό λοιπόν προβάλλετε τόσο από τον χώρο της δεξιάς όσο και της αριστεράς ως κάτι κακό και ολέθριο με βασικό σκοπό να αλλοιώσει την ιστορική μας μνήμη και κατά συνέπεια τις αντιστάσεις μας σε πάσα επίθεση.
Εδώ λοιπόν εγώ αρχίζω να έχω πρόβλημα. Και θα σας εξηγήσω το γιατί. Αφενός δεν έχω υπόψη μου μελέτες που να αποδεικνύουν τη σχέση μεταξύ δυνατής ιστορικής μνήμης και εθνικής ομοιογένειας, με επαναστατικές πράξεις. Πχ η επανάσταση των σκλάβων με ηγέτη τον Σπάρτακο, στην Ρώμη, έγινε χωρίς καμία ιστορική γνώση από πλευράς των επαναστατημένων. Απλά έγινε γιατί ο κόμπος έφτασε στο χτένι.
Αλλά ας σταθούμε στην ίδια τη λέξη “αναθεώρηση”. Σύμφωνα με το Λεξικό Τριανταφυλλίδη είναι :
αναθεώρηση η [anaθeórisi] Ο33:
- η ενέργεια του αναθεωρώ, η επανεξέταση με σκοπό τον έλεγχο και την τροποποίηση.
Ένα λοιπόν το κρατούμενο. Πάμε σε ένα δεύτερο θέμα. Η ιστορία είναι επιστήμη. Δηλαδή είναι ένα σύνολο λογικών και εμπειρικών κανόνων που επιτρέπουν τη συστηματική παρατήρηση εμπειρικών φαινομένων προκειμένου να τα κατανοήσουμε. Ως επιστήμη λοιπόν για να βγάλει συμπεράσματα ακολουθεί την “επιστημονική μέθοδο” ,που περιλαμβάνει τα ακόλουθα βήματα και χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη εκτέλεση τους:
-
Παρατηρήσεις πάνω σε ένα φυσικό φαινόμενο ή ομάδα φυσικών φαινομένων.
-
Σχηματισμός μιας γενικής υπόθεσης (μοντέλου) η οποία είναι συνεπής με τις παρατηρήσεις που έγιναν (μπορεί να τις εξηγήσει).
-
Χρησιμοποίηση της υπόθεσης για να γίνουν προβλέψεις για την ύπαρξη άλλων φυσικών φαινομένων ή για τα ποσοτικά αποτελέσματα νέων παρατηρήσεων σε ότι αφορά το ίδιο φαινόμενο.
- Εξέταση των προβλέψεων που έγιναν με επιπρόσθετες παρατηρήσεις και διεξαγωγή πειραμάτων και αναθεώρηση της υπόθεσης ανάλογα, έτσι ώστε να είναι συνεπής και με τα νέα δεδομένα.
Τα δύο τελευταία βήματα επαναλαμβάνονται συνεχώς, ενισχύοντας συνεχώς την αλήθεια της υποθέσεως. Όταν η αλήθεια μιας υπόθεσης έχει εξακριβωθεί διαμέσου παρατηρήσεων, πειραμάτων και κριτικής σκέψης, τότε γίνεται αποδεκτό ότι αποτελεί μια ικανοποιητική αναλυτική-συστημική προσέγγιση της πραγματικότητας και έτσι αποκτά τη θέση επιστημονικής θεωρίας. Οι προβλέψεις της θεωρίας αυτής εξακολουθούν να ελέγχονται και είναι πιθανό μελλοντικές παρατηρήσεις και πειράματα να την καταρρίψουν, οπότε διατυπώνεται μια νέα, βελτιωμένη και γενικότερη υπόθεση, η οποία εξηγεί τόσο τις προηγούμενες, όσο και τις νέες παρατηρήσεις.
Και μπορεί η Ιστορία να μην είναι φυσική, όμως δεν είναι και μια απλή καταγραφή γεγονότων. Το βασικό μέλημα της Ιστορίας είναι να βγάλει συμπεράσματα από την μέχρι τώρα πορεία των ανθρώπων.
Άρα λοιπόν η αναθεώρηση είναι μια διαδικασία που άρρηκτα δεμένη με την Ιστορία, εφόσον την δεχτούμε ως επιστήμη. Αλλιώς θα μιλάμε πάντα με δοξασίες και μύθους αποφεύγοντας να δούμε την πραγματικότητα ως αυτή μας περιβάλλει (σε ένα βαθμό πάντα) και θα επιμένουμε να ερμηνεύουμε τα πάντα μέσω των ιδεολογικών μας αγκυλώσεων.
Κλείνοντας θέλω να τονίσω πως σαφώς και υπάρχουν συμφέροντα που θέλουν να αλλοιώσουν συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους. Πχ οι δεξιοί αγνοούν επιδεικτικά τις αγριότητες του Ελληνικού στρατού κατά των Τουρκικών πληθυσμών στη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Και οι αριστεροί ρίχνουν όλα τα βάρη του εμφύλιου πολέμου ΜΟΝΟ στους δεξιούς και τους ΑγγλοΑμερικάνους (για να μιλήσουμε με δύο απλά παραδείγματα). Αλλά αυτός δεν είναι λόγος τελικά να αφορίζουμε την αναθεώρηση. Το μόνο που δείχνει είναι φόβος για το καινούργιο που τυχόν θα έρθει.
Και ο φόβος δεν μας ταιριάζει!